Hoe sneller en beter kinderen met gehoorverlies toegang hebben tot geluid en spraak, hoe groter de kans op een gunstig effect op de gehele ontwikkeling. Hierdoor vermindert de kans op academische moeilijkheden. Desondanks verloopt de ontwikkeling en het schoolse leren niet altijd zonder problemen. Een belangrijke factor hierbij is het incidenteel leren. Daarnaast zijn zowel de lees- als schrijfvaardigheid afhankelijk van talige aspecten.
Het fonologisch bewustzijn is een vaardigheid die zich vanaf de kleuterleeftijd ontwikkelt. Het houdt in dat een kind begrijpt dat woorden zijn opgebouwd uit een aanzet en een rijm (bijvoorbeeld: k-at), lettergrepen (bijvoorbeeld: boer-de-rij) en individuele fonemen (bijvoorbeeld: e-z-e-l).
Kinderen met gehoorverlies kunnen hierbij moeite hebben vanaf de kleuterschool tot de middelbare school. Dit kan voor een stuk verklaard worden doordat kinderen met gehoorverlies een verminderde of onvolledige toegang tot auditieve signalen hebben. Dit kan ervoor zorgen dat zij minder vlot dan horende leeftijdsgenoten zullen kunnen decoderen, wat een invloed zal hebben op de leesvaardigheid van woorden.
Niet alleen technisch lezen, maar vooral het begrijpend lezen kan door een zwakker fonologisch bewustzijn bij kinderen met gehoorverlies moeilijker lopen. Andere factoren die invloed op het begrijpend lezen hebben, zijn de Theory of Mind en het taalbegrip. Deze zijn bij kinderen met gehoorverlies ook zwakker in vergelijking met leeftijdsgenoten.
Belangrijk om te weten is dat vanaf het tweede leerjaar kinderen de overgang maken van leren lezen naar lezen om te leren. Dat wil zeggen dat ze hun leesvaardigheid gebruiken om nieuwe woordenschat, geavanceerde morfosyntaxis en afgeleide morfologie te verwerven. Ook komt er een verschuiving naar meer gedecontextualiseerde taal in de klas, waardoor het steeds moeilijker wordt voor kinderen met zwakke(re) taalvaardigheden.
Bent u op zoek naar meer info over de taalontwikkeling? Klik hier.
TIP
Lezen vergroot de woordenschat. Kinderen die goed en graag lezen, gaan zelf op zoek naar boeken en zullen veel lezen. Wanneer het lezen echter niet goed gaat of als een kind er niet van houdt, moet hij/zij op andere manieren gestimuleerd worden.
Allereerst is het belangrijk dat een kind de leesinstructies goed begrijpt. Geef een slechthorende leerling duidelijke uitleg met veel voorbeelden. Lees de tekst eventueel eerst zelf voor.
Daarnaast heeft een kind met gehoorverlies vaak veel herhaling nodig om leesvaardigheden te automatiseren en om de woorden en teksten goed te leren begrijpen. Als de woordenschat nog klein is, heeft een kind meer leestijd nodig. Voor het lezen van onbekende woorden moet een kind met gehoorverlies veel moeite doen. Praat met je leerling over wat hij/zij gelezen heeft en maak samen met hem/haar het verhaal duidelijk en begrijpelijk. Op die manier spreekt de inhoud van het verhaal hem/haar nog meer aan en wordt de zin naar lezen groter.
Bent u op zoek naar meer tips? Klik hier!
Kinderen met gehoorverlies maken meer grammaticale fouten in vergelijking met goedhorende klasgenoten. Bijvoorbeeld: het weglaten van functiewoorden zoals lidwoorden, hulpwerkwoorden en voorzetsels. Verder zijn hun zinnen vaak kort, omdat ze moeite met sommige voegwoorden ondervinden. Hierdoor springen ze vaak van de ene naar de andere zin.
Naarmate de kinderen met gehoorverlies zich ontwikkelen, proberen ze complexere gedachten schriftelijk uit te drukken, maar hun grammaticale vaardigheid houdt hen hierin vaak tegen.
Zowel het lezen als het schrijven verbetert met de leeftijd, maar deze verbetering gaat betrekkelijk langzaam in vergelijking met goedhorende leeftijdsgenoten
-
Bench, R. J. (1992). Hearing impairment and literacy skills. In R. J. Bench, Communication skills in hearing-impaired children. (pp. 129-160). Londen: Whurr Publishers.
-
Deij, A. (2013). Gehoord worden: omgaan met slechthorendheid. Leuven: Acco.
-
De Smit, M., Franceus, J., Kerkhofs, K., & Vandaele, B. (2021). Gehoorverlies bij kinderen: handboek voor audiologen en logopedisten. Leuven: Acco.
-
Heutink voor thuis. (2018). Nederlandse kinderen lezen goed, maar leuk vinden ze het niet [Foto].
-
Onderwijs van Morgen. (2019). Creatief schrijven krijgt kinderen aan het lezen [Foto].
-
Walker, E. A., Sapp, C., Dallapiazza, M., Spratford, M., McCreery, R. W., & Oleson, J. J. (2020). Language and Reading Outcomes in Fourth-Grade Children With Mild Hearing Loss Compared to Age-Matched Hearing Peers. Language, Speech & Hearing Services in Schools, 51 (1), 17-28. doi: 10.1044/2019_LSHSS-OCHL-19-0015